Tiệt khuẩn là gì? Phương pháp tiệt khuẩn trong bào chế?

0
2528

Tiệt khuẩn hay còn được gọi là khử khuẩn, là khâu rất quan trọng trong bào chế thuốc. Cùng tìm hiểu về ưu, nhược điểm của các phương pháp tiệt khuẩn.

Tiệt khuẩn là gì

TIỆT KHUẨN LÀ GÌ

Tiệt khuẩn hay khử khuẩn là quá trình tiêu diệt, loại bỏ vi sinh vật và nấm mốc ra khỏi môi trường thuốc, dụng cụ pha chế và cơ sở pha chế thuốc.

Tuỳ theo yêu cầu của từng dạng thuốc, tính chất của đối tượng cần tiệt khuẩn mà ta chọn phương pháp thích hợp.

CÁC PHƯƠNG PHÁP TIỆT KHUẨN

Tiệt khuẩn bằng vật lý và hóa học.

TIỆT KHUẨN BẰNG PHƯƠNG PHÁP VẬT LÝ

1/ Tiệt khuẩn bằng nhiệt:

Các vi sinh vật, vi khuẩn gây bệnh chỉ phát triển được ở một khoảng giới hạn nhiệt độ nhất định, ở nhiệt độ ≥ 600C hầu hết các vi sinh vật, các vi khuẩn gây bệnh cho người bị tiêu diệt. Có thể tiệt khuẩn bằng nhiệt với các điều kiện khác nhau.

  • Dùng sức nóng khô: dùng không khí nóng như tủ sấy (600C-3600C) để tiệt khuẩn dụng cụ pha chế, đồ bao gói bằng thủy tinh, inox… trong thời gian cần thiết. Sử dụng tủ sấy phải đúng qui trình kỹ thuật.

Ưu điểm của phương pháp này là đơn giản, dễ thực hiện. Tuy nhiên lại có nhược điểm: không áp dụng tiệt khuẩn cho các dụng cụ pha chế hay đồ bao gói biến dạng hay hư hỏng khi gặp nhiệt độ cao.

  • Dùng sức nóng ướt: dùng sức nóng ướt của nước đang sôi hay hơi nước ở nhiệt độ sôi hoặc cao hơn để tiệt khuẩn.

Gồm: Luộc sôi, Dùng hơi nước nén (Nồi hấp Autoclave), Phương pháp Tyndall.

Luộc sôi: Cho thuốc men, dụng cụ vào nước cất rồi luộc sôi trong thời gian cần thiết (600C/1giờ). Để tăng nhiệt độ sôi có thể thêm một số chất tan như dung dịch Natri Borat, Natri Carbonat 2% sôi ở 1050C, dung dịch Natri Clorid sôi ở 1080C…

Dùng hơi nước nén (Nồi hấp Autoclave): Trong môi trường hơi nước đồng nhất ở nhiệt độ cao, áp suất lớn các vi khuẩn kể cả nha bào chết rất nhanh (1150C-1200C / 15phút – 20phút). Sử dụng nồi hấp phải thực hiện đúng qui trình kỹ thuật. Cách tiệt khuẩn này thường được áp dụng rộng rãi vì độ vô khuẩn cao như: dụng cụ pha chế, thuốc tiêm, chai lọ…

Phương pháp Tyndall: Dùng để tiệt khuẩn các thuốc và dụng cụ không chịu được nhiệt độ cao. Nhiệt độ tiệt khuẩn của phương pháp này từ 70-800C/1 giờ, làm như vậy 3 lần, mỗi lần cách nhau 24 giờ hoặc dùng nhiệt độ tiệt khuẩn từ 500C-600C/1 giờ làm 5 lần.

Ưu điểm: diệt được các vi khuẩn và nha bào. Nhược điểm: kéo dài thời gian tiệt khuẩn, độ tiệt khuẩn không chắc chắn.

2/ Tiệt khuẩn bằng tia cực tím:

Dùng tia cực tím (có bước sóng 265 – 275nm do đèn cực tím phát ra) để tiệt khuẩn không khí, bàn ghế trong phòng pha chế khô sạch, rất ít bụi và kín.

Trước khi tiến hành pha chế thuốc phải bật đèn cực tím hoạt động ít nhất 30 phút.

Ưu điểm: tiện lợi, hiệu quả cao. Nhược điểm: không khử khuẩn được với các thuốc đựng trong bao bì thủy tinh.

3/ Tiệt khuẩn bằng phương pháp lọc:

Trong điều kiện nhất định khi cho dung dịch thuốc cần tiệt khuẩn đi qua màng lọc, tất cả vi khuẩn, một số virus, độc tố, chí nhiệt tố cũng bị giữ lại, thu được dung dịch thuốc diệt khuẩn.

Các màng lọc thường dùng là:

  • Thuỷ tinh xốp số 4, 5
  • Lọc nến L7
  • Màng lọc bằng este cellulose
  • Lọc thạch miên cellulose
  • Màng lọc Milipore

Phương pháp tiệt khuẩn trong bào chế thuốc

TIỆT KHUẨN BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÓA HỌC

Dùng hoá chất có tính sát trùng mạnh ở nồng độ thấp, không gây tác hại cho người, không làm hỏng thuốc, thiết bị.

Phương pháp này ít dùng vì khó có hoá chất đạt yêu cầu trên. Các loại hoá chất thường dùng:

  • Tiệt khuẩn phòng pha chế: formol.
  • Tiệt khuẩn thuốc: nipazol, nipazin, acid benzoic, natri benzoat.

Ý KIẾN CỦA BẠN

Please enter your comment!
Please enter your name here